Bỏ qua đến nội dung

Ruốc bề bề Vân Đồn - Thức quà bông tơi đượm vị hải sản vùng vịnh Bái Tử Long

Ruốc bề bề Vân Đồn là đặc sản chế biến tinh tế từ nguồn tôm tích tươi sống đánh bắt tại ngư trường vùng biển đảo Vân Đồn thuộc tỉnh Quảng Ninh. Qua quy trình hấp chín, bóc lấy nguyên phần thịt nõn săn ngọt rồi giã tay và sao khô cùng nước mắm cốt Cái Rồng, sản vật sở hữu sợi ruốc bông tơi màu vàng cam hồng tự nhiên đầy cuốn hút.

NSSC Quảng NinhĐăng: Cập nhật lần cuối: 12 phút đọc

Lọ ruốc bề bề Vân Đồn Quảng Ninh đạt chuẩn OCOP với sợi ruốc bông tơi vàng hồng

Nằm giữa quần thể đảo đá vôi kỳ vĩ của vùng biển Đông Bắc, ruốc bề bề Vân Đồn là kết tinh hoàn mỹ giữa nguồn hải sản tươi ngọt đánh bắt tự nhiên và nghệ thuật chế biến thủ công tinh tế của cư dân miền biển. Những sợi ruốc bông tơi ánh sắc vàng cam hồng không chỉ gói trọn hương vị mặn mòi của đại dương mà còn khẳng định bước chuyển mình sáng tạo của văn hóa ẩm thực địa phương.

Nguồn gốc hình thành và ngư trường nguyên liệu của ruốc bề bề Vân Đồn

Ra đời từ tập quán chế biến và dự trữ hải sản đi biển dài ngày của ngư dân vùng đảo, ruốc bề bề Vân Đồn mang đậm dấu ấn địa lý tự nhiên của ngư trường vịnh đảo trù phú bậc nhất tỉnh Quảng Ninh.

Từ tập quán giữ vị biển khơi đến thức quà danh tiếng

Từ bao đời nay, cuộc sống của cư dân huyện đảo Vân Đồn gắn liền với những chuyến ra khơi đánh bắt hải sản quanh khu vực thương cảng cổ Vân Đồn và vùng biển ven chùa Cái Bầu. Do đặc tính sinh học của loài bề bề là phần thịt rất dễ bị tan rã thành nước nếu để quá lâu sau khi rời mặt biển, người dân bản địa xưa kia đã nghĩ ra phương pháp hấp chín ngay khi thuyền vừa cập bến, bóc lấy phần thịt nõn rồi giã tay và sao khô cùng nước mắm cốt để bảo quản dùng dần trong những ngày biển động. Theo dòng chảy giao thương và du lịch văn hóa biển đảo, bí quyết chế biến truyền thống trong gian bếp gia đình ngư dân đã được chuẩn hóa thành sản phẩm đặc sản tinh tế, giữ trọn vẹn độ ngọt nguyên bản của thịt tôm tích tươi sống vừa đánh bắt từ lòng vịnh.

Ngư trường vịnh Bái Tử Long và mùa vụ đánh bắt

Phẩm chất khác biệt của ruốc bề bề Vân Đồn bắt nguồn từ chính điều kiện thủy văn ưu việt của ngư trường vịnh Bái Tử Long trải dài tới vùng đảo đảo Quan Lạn. Nhờ hàng trăm đảo đá vôi và đảo đất tạo thành bức tường chắn sóng tự nhiên cùng hệ sinh thái rừng ngập mặn, rạn san hô phong phú, nguồn nước biển tại đây có độ mặn cao ổn định và cực kỳ giàu sinh vật phù du. Loài tôm tích biển có tên khoa học Oratosquilla oratoria sinh trưởng dưới tầng đáy cát bùn của vùng vịnh này sở hữu thớ thịt săn chắc, tỷ lệ đạm cao và vị ngọt đậm đà vượt trội so với các vùng biển cửa sông nhiều phù sa. Mùa thu hoạch bề bề ngon nhất tại Vân Đồn diễn ra vào khoảng tháng Tư đến tháng Năm và tháng Chín đến tháng Mười âm lịch hằng năm, thời điểm những cá thể trưởng thành tích tụ đầy đặn dưỡng chất và bước vào mùa ôm trứng béo ngậy.

Tiêu chí ngư trườngĐặc điểm tại vùng biển đảo Vân ĐồnẢnh hưởng đến chất lượng ruốc bề bề
Địa hình và dòng chảyVịnh kín gió, nhiều luồng lạch sâu xen kẽ đảo đá vôiTạo môi trường sống lý tưởng cho bề bề phát triển dày mình
Độ mặn và nguồn thức ănĐộ mặn nước biển ổn định, giàu giáp xác nhỏ và phù duGiúp thớ thịt bề bề ngọt đậm, thơm nồng và không bị bở
Mùa vụ khai thác chínhTháng Tư đến tháng Năm và mùa thu đông hằng nămThân bề bề chắc mẩy, tỷ lệ thu hồi thịt nõn đạt mức tối đa
Khoảng cách vận chuyểnĐánh bắt gần bờ vịnh và đưa về xưởng ngay trong ngàyGiữ nguyên cấu trúc sợi cơ đàn hồi trước khi đưa vào hấp

Thành phần nguyên liệu bản địa cấu thành ruốc bề bề Vân Đồn

Để làm nên những mẻ ruốc bề bề Vân Đồn đạt độ bông xốp mềm mại và hương thơm quyến rũ, khâu tuyển chọn nguyên liệu đòi hỏi sự phối trộn chuẩn xác giữa thịt nõn bề bề nguyên chất, thịt nạc thăn và nước mắm cốt truyền thống.

Tuyển chọn thịt nõn bề bề tươi sống vừa cập bến

Nguyên liệu quyết định bảy mươi phần trăm giá trị của ruốc bề bề Vân Đồn chính là nguồn thịt nõn bề bề được bóc tách từ những cá thể còn bơi khỏe ngay khi tàu cá vừa cập cảng Cái Rồng. Người thợ tuyển lựa những con bề bề có kích thước đồng đều, vỏ bóng sáng màu xanh nâu ánh hồng, cầm chắc tay và phần bụng căng đầy. Ngay sau khi rửa sạch bằng nước biển tinh lọc, bề bề tươi được đưa vào tủ hấp chín bằng hơi nước ở nhiệt độ cao trong thời gian ngắn để khóa chặt dịch ngọt nội bào và giữ nguyên sắc hồng cam tự nhiên. Khi bề bề vừa nguội bớt, những người thợ lành nghề dùng kéo cắt dọc hai bên mép vỏ cứng đầy gai nhọn, khéo léo lột nguyên vẹn từng thân thịt nõn săn chắc, loại bỏ hoàn toàn mảnh vụn vỏ kitin để khi chế biến thành ruốc không bị lẫn bất kỳ tạp chất cứng nào.

Phần thịt nõn bề bề tươi săn chắc được bóc vỏ khéo léo giữ trọn thớ thịt ngọt lành vùng biển Quảng Ninh
Phần thịt nõn bề bề tươi săn chắc được bóc vỏ khéo léo giữ trọn thớ thịt ngọt lành vùng biển Quảng Ninh

Sự hòa quyện cùng thịt nạc thăn và nước mắm Cái Rồng

Do đặc trưng sợi cơ của loài giáp xác biển khá ngắn và ít liên kết mỡ, nếu chỉ sao khô độc lập thì sợi ruốc dễ bị khô cứng, bởi vậy nghệ nhân làm ruốc bề bề Vân Đồn đã phối hợp khoảng sáu mươi lăm đến bảy mươi phần trăm thịt nõn bề bề cùng ba mươi phần trăm thịt nạc thăn heo tươi ấm. Phần thịt thăn được lọc bỏ toàn bộ gân mỡ, thái dọc thớ và rim chín mềm giúp tạo độ kết dính tự nhiên và làm nền tôn lên độ tơi bông của sợi thịt hải sản. Đặc biệt, gia vị ướp ruốc không thể thiếu những giọt nước mắm Cái Rồng thượng hạng được ủ chượp theo phương pháp đánh khuấy cổ truyền tại làng nghề nước mắm Cái Rồng. Hương thơm đằm thắm và hậu vị ngọt đạm cá cơm của nước mắm bản địa thấm sâu vào từng thớ thịt bề bề, kết hợp cùng chút dầu thực vật và gia vị tự nhiên tạo nên bản giao hưởng hương vị đặc trưng của miền biển Vân Đồn.

Nghệ thuật chế tác thủ công của ruốc bề bề Vân Đồn

Sự giao thoa giữa kỹ thuật giã tay, sao lửa nhỏ truyền thống và quy trình thanh trùng khép kín đã giúp ruốc bề bề Vân Đồn giữ trọn cấu trúc sợi bông tơi cùng hàm lượng dưỡng chất quý giá của hải sản biển.

Kỹ nghệ giã tay tách sợi và sao khô thủ công

Trong quy trình chế tác ruốc bề bề Vân Đồn, công đoạn làm tơi thớ thịt sau khi rim ngấm gia vị đóng vai trò then chốt định hình kết cấu sản phẩm. Thay vì dùng lưỡi dao xay cắt đứt gãy sợi cơ làm mất đi độ dai ngọt, phần thịt nõn bề bề và thịt thăn đã rim săn được đưa vào cối giã thủ công hoặc hệ thống đánh tơi tốc độ chậm để các bó sợi cơ tách rời một cách tự nhiên. Tiếp đó, hỗn hợp thịt được chuyển sang chảo gang đáy dày hoặc thiết bị sao ruốc thủ công gia nhiệt tuần hoàn ở mức lửa nhỏ liu riu. Người thợ phải đảo đều tay liên tục suốt nhiều giờ đồng hồ để hơi ẩm thoát ra từ từ, giúp từng sợi thịt bề bề bung xốp mềm mại, quyện chặt vào sợi ruốc thịt thăn mà không bị cháy xém hay khô xác, giữ được độ ẩm tự nhiên lý tưởng cùng hương thơm ngậy đặc trưng.

Công đoạn sao tơi và chế biến ruốc bề bề Vân Đồn bông xốp vàng óng trong xưởng chế biến thủy sản Quảng Ninh
Công đoạn sao tơi và chế biến ruốc bề bề Vân Đồn bông xốp vàng óng trong xưởng chế biến thủy sản Quảng Ninh

Sắc vàng cam hồng tự nhiên và giá trị dinh dưỡng cao

Thành phẩm ruốc bề bề Vân Đồn hoàn thiện mang vẻ đẹp bắt mắt với những sợi ruốc bông tơi xen lẫn những thớ thịt bề bề ngắn dày có màu vàng cam ánh hồng tự nhiên hoàn toàn không dùng phẩm màu tổng hợp. Khi mở nắp hũ thủy tinh, hương thơm nồng nàn của tôm tích biển quyện cùng mùi thơm dịu của nước mắm cốt lan tỏa ấm áp, kích thích mạnh mẽ khứu giác người thưởng thức. Khi nếm thử, sợi ruốc mềm xốp tan dần trong miệng, để lại vị ngọt đậm đà tự nhiên của hải sản tươi nguyên chất mà không hề có cảm giác tanh hay ngấy mỡ. Về phương diện dinh dưỡng, sản vật cung cấp hàm lượng lớn đạm và canxi biển dễ hấp thu, giàu axit béo omega-3 tự nhiên, kẽm, sắt và vitamin B12, rất có lợi cho sự phát triển hệ xương của trẻ nhỏ cũng như bồi bổ thể trạng cho người cao tuổi.

  • Nguyên liệu tươi sống trong ngày: Chỉ sử dụng bề bề tươi đánh bắt trực tiếp tại ngư trường vịnh Bái Tử Long, sơ chế hấp và bóc vỏ ngay khi còn nóng.
  • Tỷ lệ phối trộn vàng: Đảm bảo hàm lượng thịt nõn bề bề chiếm đa số kết hợp cùng thịt nạc thăn tuyển chọn để tạo độ bông xốp và mềm ngọt hài hòa.
  • Gia vị bản địa thuần khiết: Ướp cùng nước mắm cốt Cái Rồng truyền thống, hoàn toàn không sử dụng bột ngọt công nghiệp, hương liệu nhân tạo hay chất bảo quản.
  • Công nghệ tiệt trùng hiện đại: Đóng lọ thủy tinh hút chân không và thanh trùng nhiệt độ chuẩn xác giúp bảo toàn trọn vẹn hương vị và vi chất tự nhiên.
Tiêu chí chất lượngĐặc trưng của ruốc bề bề Vân Đồn chuẩnCảm nhận thực tế khi thưởng thức
Cấu trúc hình tháiSợi ruốc tơi bông, xen rõ thớ thịt bề bề săn dàyMềm mại, bông xốp, không bị vón cục hay vụn thành bột
Màu sắc tự nhiênMàu vàng cam pha ánh hồng gạch của vỏ thịt tôm tíchSáng đẹp tự nhiên, giữ màu ổn định nhờ quy trình sao chuẩn
Hương thơm đặc trưngThơm nồng vị bề bề biển hòa quyện hương nước mắm cốtDậy mùi thơm hấp dẫn ngay khi kết hợp cùng cơm hoặc cháo nóng
Giá trị dinh dưỡngGiàu protein, canxi hữu cơ, kẽm, sắt và vitamin nhóm BVị ngọt hậu thanh tự nhiên, dễ tiêu hóa và giàu năng lượng

Văn hóa thưởng thức và giá trị của ruốc bề bề Vân Đồn

Góp mặt trong danh mục những sản vật tiêu biểu của vùng biển đảo Đông Bắc, ruốc bề bề Vân Đồn đã khẳng định vị thế vững chắc trong đời sống ẩm thực hiện đại cũng như văn hóa quà tặng du lịch của tỉnh Quảng Ninh.

Chuẩn hóa thương hiệu OCOP và chất lượng sạch

Cùng với dòng sản phẩm chế biến từ hầu sữa Vân Đồn, thức quà từ tôm tích biển này đã trở thành điểm sáng tiêu biểu đạt chứng nhận chuẩn OCOP Quảng Ninh từ bốn sao đến năm sao nhờ quy trình sản xuất đạt tiêu chuẩn quản lý chất lượng quốc tế. Việc ứng dụng khoa học công nghệ thực phẩm hiện đại vào nghề chế biến thủy sản truyền thống tại Vân Đồn không chỉ giải quyết bài toán bảo quản hải sản tươi sau thu hoạch mà còn nâng cao giá trị gia tăng cho ngư dân vùng biển đảo. Mỗi lô sản phẩm trước khi xuất xưởng đều trải qua quy trình kiểm định nghiêm ngặt về vi sinh và hàm lượng dinh dưỡng, cam kết nguyên tắc không chất bảo quản hóa học và giữ trọn hương vị nguyên bản của biển cả. Độc giả có thể tìm hiểu sâu hơn về bức tranh toàn cảnh các sản vật tiêu biểu của địa phương thông qua hệ thống dữ liệu trên cổng thông tin Quảng Ninh NSSC được biên soạn bài bản.

Hương vị tinh tế trên mâm cơm và quà biếu biển đảo

Trong văn hóa ẩm thực thường nhật của người Việt, sự hiện diện của hũ ruốc hải sản thơm ngậy giúp làm phong phú thêm hương vị cho bát cơm trắng dẻo thơm, đĩa xôi nếp nóng hổi buổi sáng hay bát cháo dinh dưỡng thanh lành. Nếu như du khách đến với vùng vịnh di sản vịnh Hạ Long thường say mê thưởng thức tô bún bề bề Hạ Long nóng hổi hay những miếng chả mực Hạ Long giã tay vàng ruộm ngay tại chỗ, thì những lọ ruốc bề bề nhỏ gọn, trang nhã lại là thức quà biếu lý tưởng để mang trọn hương vị biển khơi về tặng người thân nơi xa. Sự tiện dụng, thanh lịch cùng hàm lượng dưỡng chất dồi dào khiến sản vật này luôn được trân trọng trong các giỏ quà lễ Tết, thể hiện tấm lòng chu đáo và sự trân quý sức khỏe của người trao tặng.

Hội tụ nguồn nguyên liệu tôm tích tươi ngọt từ vùng biển đảo trong lành cùng bàn tay chế biến khéo léo, tận tâm của người thợ vùng mỏ, ruốc bề bề Vân Đồn đã viết tiếp câu chuyện tự hào về di sản ẩm thực biển Quảng Ninh. Giữa nhịp sống hiện đại, từng sợi ruốc bông tơi vàng hồng vẫn vẹn nguyên vị ngọt thanh của sóng nước Bái Tử Long và tình người miền biển nồng hậu.

Chia sẻ:
QC

NSSC Quảng Ninh

quangninh.nssc.gov.vn là nền tảng công nghệ của NSSC đồng hành cùng cộng đồng khởi nghiệp sáng tạo tại Quảng Ninh.

Xem thêm các bài trong chuyên mục Đặc sản Quảng Ninh.

Bài liên quan

Bài viết mới nhất